Zbor građana Novog Pazara zatražio je hitno zaustavljanje svih radova u porti Petrove crkve, jedne od najstarijih pravoslavnih bogomolja u Srbiji i dijela svjetske kulturne baštine pod zaštitom UNESCO-a. Prema njihovim navodima, aktuelne aktivnosti ozbiljno ugrožavaju autentičnost lokaliteta.
U zahtjevu su istakli da se pod krinkom revitalizacije i izgradnje vizitorskog centra u stvarnosti vrši trajno narušavanje arheološkog prostora.
Naveli su da se podiže stambeni objekat koji nema nikakvo historijsko uporište: “Pod paravanom revitalizacije i izgradnje vizitorskog centra odvija se trajno uništavanje arheološkog lokaliteta i podiže stambeni objekat koji nema nikakvo utemeljenje u historiji ovog mjesta.”
Dodali su da je riječ o građevini neuobičajenih dimenzija za ovaj lokalitet. “Reč je o savremenom objektu dužine čak 37 metara, koji svojim gabaritima i izgledom potpuno odudara od ambijenta i istorijskih činjenica. Na tom mjestu nikada nije postojao objekat takvih dimenzija”, naveli su iz Zbora građana.
Pet u prethodnim istraživanjima pronađenih arheoloških slojeva smatra se osjetljivim, a stručnjaci su više puta upozoravali da nisu u potpunosti dokumentirani.
Prema mišljenju Zbora, objekat se gradi direktno na arheološkim slojevima koji nisu u cijelosti istraženi, a na mjestu ranije, znatno manje građevine. Naveli su da je ona u potpunosti srušena još 2020. godine, što tumače kao pripremu za sadašnju gradnju.
U stručnim analizama iz prethodnih godina često je naglašeno da takvi radovi mogu rezultirati trajnim gubitkom materijalnog svjedočanstva o ranom hrišćanstvu u ovom dijelu Balkana.
Zbor građana ocijenio je i da postoji dvostruki aršin u postupanju nadležnih institucija. Istakli su: “Vrhunski izraz licemerja je da zaposleni u Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture trenutno u Beogradu brane zgradu Generalštaba, dok se istovremeno u Novom Pazaru dozvoljava i nadzire uništavanje UNESCO lokaliteta.”
Ranije su stručne organizacije već ukazivale na potrebu jedinstvene politike zaštite kulturnog naslijeđa, posebno kada je riječ o lokalitetima pod međunarodnom zaštitom.
Prema dostupnim informacijama, finansijer projekta kod Petrove crkve je Ministarstvo turizma i omladine, investitor Eparhija raško-prizrenska, a partneri Turistička organizacija Novi Pazar i Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. Projekat je ranije predstavljen kao dio šireg plana unapređenja turističke infrastrukture.
Zbor građana upozorio je i na potencijalni sukob interesa: “Mogući sukob interesa u ovom poslu je informacija da firma bivše direktorke Zavoda vrši nadzor nad ovim radovima.” Slične situacije u prošlosti često su postajale predmet rasprava o transparentnosti u upravljanju kulturnim projektima.
