Akademske mreže iz Srbije uputile su otvoreno pismo premijeru Đuri Macutu, zahtijevajući obustavu primjene SPIRI sistema i upozoravajući da će autonomiju univerziteta braniti svim raspoloživim sredstvima.
Članovi i članice mreža Pobunjeni univerzitet, Forum Univerziteta umetnosti, Slobodni univerzitet Kragujevac, Slobodan univerzitet Novi Sad, Slobodni univerzitet Niš, Slobodni DUNP i Proaktiv univerziteta u Prištini poručili su da su duboko razočarani izostankom dijaloga s Vladom Srbije tokom dosadašnjeg mandata premijera.
U pismu navode da, uprkos osam mjeseci mandata, nije postojala ni volja ni vrijeme da se razgovara s predstavnicima akademske zajednice. Ističu da najoštrije osuđuju uvođenje Sistema za pripremu, izvršenje, računovodstvo i izvještavanje (SPIRI), koji vide kao instrument kontrole nad finansijama univerziteta.
Prema njihovim riječima, ovim potezom se suštinski ukida finansijska autonomija fakulteta, što direktno ugrožava i autonomiju univerziteta u cjelini.
Podsjećaju da je autonomija univerziteta zagarantovana Ustavom Srbije, kao i Zakonom o visokom obrazovanju. Kako navode, član 67 tog zakona jasno propisuje da visokoškolske ustanove samostalno upravljaju svojim finansijama, te da se sistem finansiranja zasniva na kombinaciji budžetskih i drugih izvora prihoda. Upravo zbog toga smatraju da je SPIRI, u obliku u kojem se uvodi, neprimjenjiv i nezakonit.
Akademske mreže dodaju da ovaj sistem doživljavaju kao još jedan vid institucionalnog pritiska i pokušaj potpune kontrole nad univerzitetima. U saopštenju se podsjeća i na raniju Uredbu o normativima i standardima uslova rada univerziteta i fakulteta, poznatu kao uredba 5/35, koja je, kako navode, nezakonita i neustavna i još uvijek nije povučena. Prema njihovoj ocjeni, SPIRI predstavlja nastavak iste politike koja vodi ka sistemskom urušavanju autonomije akademske zajednice.
U završnici poruke premijeru Macutu ističu da je namjera Vlade Srbije, kako kažu, danas jasna studentima, njihovim roditeljima i zaposlenima na univerzitetima širom zemlje. Poručuju da će autonomiju univerziteta braniti svim raspoloživim pravnim, ali i drugim sredstvima.
Uvođenje SPIRI sistema dio je šireg procesa centralizacije finansijskog upravljanja javnim institucijama u Srbiji, koji je već izazvao otpor u više sektora. Akademska zajednica upozorava da bi takve mjere mogle dugoročno uticati na slobodu nastavnog i naučno-istraživačkog rada. Slične rasprave o finansijskoj autonomiji univerziteta vođene su i ranije, posebno u kontekstu reformi visokog obrazovanja i odnosa države prema javnim univerzitetima.