Stari grad Prusac, poznat i kao Biograd ili Akhisar, smješten je u mjestu Prusac, oko pet kilometara južno od Donji Vakuf. Podignut je na stijeni visokoj približno 50 metara iznad Prusačke rijeke, što mu je davalo izuzetno povoljan strateški položaj.
Zahvaljujući konfiguraciji terena, tvrđava je bila prirodno zaštićena sa svih strana. Očuvani bedemi dugi su gotovo 800 metara, dok ukupna površina lokaliteta prelazi 22.000 kvadratnih metara. U podnožju grada razvilo se civilno naselje koje je pratilo njegov vojni i administrativni značaj.
Pretpostavlja se da je tvrđava izgrađena u kasnom srednjem vijeku, a njenu gradnju započeli su Mlečani. Nakon pada Bosanskog kraljevstva 1463. godine, Prusac se razvija kao važno uporište i naselje, poznato pod nazivom Biograd. Bio je najisturenija tvrđava u okviru Jajačke banovine, koja je formirana kao odbrambeni pojas prema Osmanlijama.
Definitivno osvajanje Prusca dogodilo se 1502. godine, kada ga je zauzeo Mustaj-beg, sin Skender-paše. Tokom XVI vijeka, ovo područje imalo je značajnu vojnu ulogu, jer su tu povremeno boravili bosanski namjesnici i kliški sandžaci, štiteći granice i organizujući vojne pohode prema mletačkim i austrijskim teritorijama.
Nakon osmanskog osvajanja, grad je u jednom periodu bio opustošen i raseljen, ali je kasnije ponovo naseljen i dobio naziv Akhisar, što znači „Bijeli grad“. Kako se Osmansko carstvo širilo, granice su se pomjerale, pa je Prusac vremenom izgubio prvobitni strateški značaj, iako je zadržao određenu vojnu i saobraćajnu ulogu.
Grad je konačno napušten 1838. godine, nakon čega ostaje kao historijski lokalitet i svjedok burnih događaja iz srednjovjekovne i osmanske prošlosti Bosne i Hercegovine.
Sahat kula u Prusac – Kula bez sahata
Ispod istočnog zida obora Starog grada u Prusac nalazio se dodatni zaštitni jarak koji je pratio tvrđavu cijelom njenom dužinom. Bio je širok između šest i deset metara, dok je njegova dubina iznosila oko tri metra. Tokom XIX stoljeća ovaj jarak je postepeno erodirao i izgubio prvobitni izgled.
U prostoru nekadašnjeg jarka, još u XVIII stoljeću, podignuta je sahat-kula. Pretpostavlja se da ju je izgradio neki od prusačkih dizdara. Osnova kule je kvadratnog oblika, sa stranicama približno četiri metra i debljinom zidova oko 0,8 metara. Visina objekta procjenjuje se na oko 15 metara, a karakteristično je da se kula blago sužava od temelja prema vrhu. Krov je izveden kao dvostruki, s međuprostorom koji je ostavljen otvoren kako bi se bolje čuo odjek zvona. Samo zvono datira iz 1613. godine, što dodatno svjedoči o kontinuitetu upotrebe ovog prostora.
Unutar obora nalaze se i ostaci džamije Bajazidije, koja je podignuta na temeljima ranije srednjovjekovne crkve. Džamiju je 1488. godine izgradio Skender-paša i posvetio je osmanskom sultanu Bajazid II, koji je vladao u periodu od 1481. do 1512. godine. Kasnije ju je obnovio poznati učenjak Hasan Kafija Pruščak 1601. godine.
Natpis o obnovi, koji se i danas čuva u njegovom turbetu u Pruscu, svjedoči o ovom događaju i u prevodu navodi da je džamija podignuta po naređenju sultana Bajazida, a obnovljena zaslugom kadije Hasana iz Akhisara. Riječ je o vrijednom epigrafskom spomeniku, umjetnički obrađenom u kamenu.
Zanimljivo je da putopisac Evlija Čelebija u svom zapisu iz 1660. godine navodi kako na tvrđavi više nema careve džamije, što ukazuje na to da je ona u međuvremenu propala ili izgubila svoju funkciju, uprkos ranijoj obnovi.