Naselje Sedrenik u Sarajevu krije jednu od najmanjih i najneobičnijih džamija u Evropi – Rogo Zade džamiju, skromni vjerski objekat bogate historije i posebne simbolike.
Prema natpisu na ulazu, džamija je izgrađena 1660. godine i prostire se na nešto više od 50 kvadratnih metara, što je svrstava među najmanje džamije ne samo u Bosni i Hercegovini nego i šire. Smještena ispod Sedrenika, danas predstavlja tihi podsjetnik na višestoljetno trajanje Sarajeva i njegovu duhovnu tradiciju.
Iako se u okolnim mahalama nalazi više većih džamija, zbog čega je broj džematlija manji, ovaj prostor zadržava poseban značaj za lokalnu zajednicu.
Tokom vremena džamija je više puta obnavljana. Najveća rekonstrukcija izvršena je 1972. godine kada je objekat proširen, dok je posljednja obnova, obavljena prije desetak godina, doprinijela njenom današnjem izgledu.
Posebnu pažnju privlači turbe uz samu džamiju, u kojem se nalaze tri mezara. Predanja govore da su u njima ukopani muslimani iz Mađarske koji su prije oko tri stoljeća, bježeći od progona, došli na ove prostore. Prema narodnoj priči, među njima su bile i imućne porodice koje su napustile sve što su imale, a dio njihovih članova našao je konačno počivalište upravo ovdje.
Zanimljiv detalj predstavljaju i nišani na mezarima koji su identični s obje strane, što se tumači kao simbol stradanja i progona. Također se vjeruje da su doseljenici donijeli vinovu lozu, pa se dio ovog kraja i danas naziva Vinograd, zbog čega se džamija ponekad naziva i Vinograd džamija.
U haremu se nalazi staro mezarje s dvadesetak nišana, među kojima je i mezar poznatog historičara Sidkija Muvekita Hadžihuseinovića, autora djela „Tarih-i-Bosna“. Tu su ukopani i drugi ugledni stanovnici mahale, uključujući dugogodišnjeg imama Sejdaliju Bećirovića.
Današnji imam Faris ef. Spahić naglašava da je upravo skromnost ono što ovu džamiju čini posebnom.
„Naša džamija izgrađena je 1660. godine, što potvrđuje natpis na ulazu. Kasnije je obnovljena 1972. godine, a zatim i prije desetak godina. Njena posebnost je veličina, ima oko 50 kvadratnih metara, zbog čega spada među najmanje džamije u regionu, pa i šire“, kazao je Spahić.
Govoreći o turbetu, istakao je da ono predstavlja i podsjetnik na historijske migracije muslimana na ovim prostorima.
„Mahala je mala, ali je naš džemat vrlo brižan i složan. Atmosfera u džamiji je lijepa i tokom ramazana i mimo njega, što je danas posebno vrijedno“, dodao je Spahić.
U džamiji se trenutno redovno obavljaju akšam i jacija, dok su aktivnosti tokom ramazana znatno intenzivnije, uključujući mukabele, teraviju i sabah-namaz.
Iako skromnih dimenzija, Rogo Zade džamija ostaje važan dio kulturno-historijskog naslijeđa Sarajeva. Ovakvi objekti svjedoče o kontinuitetu islamske arhitekture u Bosni i Hercegovini još od osmanskog perioda, ali i o migracijama i utjecajima koji su oblikovali lokalne zajednice.
Zbog svoje neobičnosti i zanimljive prošlosti, džamiju sve češće posjećuju i turisti, posebno iz Turske, koji žele upoznati manje poznate, ali autentične dijelove sarajevske baštine.