Avdo Huseinović, autor brojnih dokumentarnih projekata koji predano bilježi ključne priče bošnjačkog naroda, ovoga puta predstavlja film koji otvara jednu od najbolnijih, a do sada nedovoljno obrađenih tema naše novije historije.
Njegov novi dokumentarni film “No lomite munar i džamiju”, rezultat dugogodišnjeg istraživanja, prvi put sveobuhvatno prikazuje sistematsko uništavanje džamija tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu. Kako film pokazuje, ovaj zločin nije zaustavljen ni potpisivanjem Dejtonskog sporazuma, već se nastavio i u periodu nakon njega.
Organizacija Islamske zajednice Bošnjaka Sjeverne Amerike upriličila je premijere filma u četiri američka grada – Hardfordu, Čikagu, St. Louisu i Phoenixu – tokom proteklih deset dana.
“Film je rezultat višegodišnjeg rada i predstavlja prvu dokumentarnu cjelinu koja obrađuje sistematsko rušenje džamija tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu. To dokazujemo brojnom dokumentacijom. Džamije su rušene i nakon potpisivanja Dejtona; neke upravo u vrijeme potpisivanja, a neke i dvije godine poslije”, rekao je Huseinović za Stav.
On ističe da je riječ o zločinu globalnih razmjera, te da je iznimno važno da bude dokumentovan – kako zbog sadašnjih, tako i budućih generacija.
“Svima su poznati podaci koji se posebno ističu 7. maja, na Dan džamija. Više od 600 džamija je srušeno na okupiranim područjima, dok su stotine drugih teško oštećene artiljerijskim napadima na teritorijama pod kontrolom Armije Republike Bosne i Hercegovine”, podsjetio je Huseinović.
Film je nastao kao istraživački putopis kroz Bosnu i Hercegovinu, objedinjavanjem dokumenata, svjedočenja i priznanja.
“Naravno, u filmu se ne može obuhvatiti sve što bi trebalo ispričati. Ipak, kroz petnaest detaljno obrađenih slučajeva, koristeći izjave insajdera, pripadnika srpskih vojnih snaga, te oslanjajući se na presude i svjedočenja pred Međunarodnim krivičnim sudom u Hagu, nastojali smo prikazati obrasce djelovanja koji su se primjenjivali od prvih dana agresije. Srpske snage su ih prve koristile i u najvećoj mjeri, ali su ih od oktobra 1992. pa sve do 1997. godine u stopu slijedile i hrvatske vojne formacije, što je potvrđeno i u haškoj presudi Prliću i ostalima”, pojasnio je.
Posebno je naglasio važnost činjenice da je rušenje džamija uvršteno kao ratni zločin u više pravosnažnih presuda Tribunala.
“U filmu se navode brojna imena i inžinjerijske jedinice koje su učestvovale u rušenju. Od velike važnosti bila mi je ekspertiza američkog profesora s Harvarda, stručnjaka za islamsku baštinu Balkana, inače vještaka Haškog tribunala. On je dao iznimno značajan, naučno utemeljen doprinos da priča o uništavanju džamija tokom agresije postane globalna historijska činjenica. Možemo reći da je, vjerovatno prvi put u historiji, rušenje džamija prepoznato kao ratni zločin na globalnom nivou, kroz presude najvišeg međunarodnog suda za ratne zločine”, zaključio je Huseinović.